17 Nisan 2014

ŞAFAKLA DÖNENLER: MESLEK OLMAYAN İŞLER VE EMEKÇİLER




Helin Kaymak


           Senaristliğini ve yönetmenliğini Murat Eroğlu'nun yaptığı Mezopotamya Film Kolektifi ve Yapım 13 ortaklığıyla çekilen "Şafakla Dönenler"  filmi,  33. İstanbul Film Festivali kapsamında izleyicisiyle buluştu.

            Yönetmen ilk uzun metraj deneyimi "Şafakla Dönenler" filminde, geceleri sebze halinde çalışan bir baba ile okul çağı çocuğu Merdan'ın gözünden, aslında meslek olmayan iş emekçilerinin yaşadığı sorunları, hiyerarşinin iş alanına yansıyan zorbalığını ifade ediyor.

            Türkiye'de ve dünyada serbest meslek kapsamında tabir yerindeyse yoksul halkın yaratıcı ürünü olan bu gibi etkinlikler içerisinde iş ile meslek birbirine karıştırılıyor. Oysaki meslek ve iş birbirinden farklı kavramlardır. Meslek, bir kimsenin hayatını kazanmak için yaptığı, belirli bir kuralar çerçevesi olan ve belli bir eğitimle kazanılan sistemli etkinlikler bütünüdür. İş ise; belli bir işyerinde sürdürülen benzer etkinlikler grubudur. Kısacası bir kimsenin mesleği olabilir, ama işi olmayabilir.  Bir işin olması da bireyin mesleği olduğu anlamına gelmeyebilir.

            Meslekler, hayatımızı revize edip, düzenlerken (gelir düzeyi, statü, birey olma, sosyalleşme, kendini gerçekleştirme...)  Maslow'un temel ihtiyaçlar hiyerarşisi piramidinin neredeyse insani gereksinimlerini gerçekleştirmemizi sağlar. İşler, ise bedensel yorgunluk, sağlık sorunları, iş kazaları-cinayetleri, sosyal güvencesizlik , öz saygınlık değerlerinin yitirmesine sebep olduğu gibi daha bir çok olumsuz etkenle piramidin birinci basamağında (fizyolojik ihtiyaçlar, yeme-içme-cinsellik), egemen anlayışların otoriteye karşı itaat beklentisini karşılamak üzere sabitlenmiş "karın tokluğu etkinlikleri"dir.

             Filme geri döndüğümüzde, yönetmenin geçmiş yaşantısı içerisinde deneyimlediği hal işçiliğini çok da gıpta edilecek bir baba-oğul ilişkisiyle saygın bir anlatım mevcut. Hal el arabalarının halde dükkan sahibi olmadan her şeye rağmen ama bu bana reva mı demeden imgeselleştirlmesi, hayatını bu arabadan kazanan baba ve Oğul Merdan'ın haldeki duruşu, el arabasının çalınması, fellik fellik araba arayışı, çaresizliğin yaratma ihtimali olan iç dürtüyle başka yerlerdeki korunmasız-zincirle kilitlenmemiş arabaların aynı usulle çalınmayarak, emeğe gösterilen saygı, arabanın bulunamayacağına dair çaresiz mahçubiyet karşısında babanın Oğul Merdan'a kaçamak bakışları, arabasız hayata devam etmenin kararlılığı, egemen çakallara başkaldırı ve tek mekan dögüselliğin içerisinde, mükemmel müziklerle günün ağarmasıydı "Şafakla Dönenler".

            Emeğe saygıydı, işçi olma saygınlığıydı, onurdu ve insan hakları ihlallerine nitelikli bir cevaptı aynı zamanda "Şafakla Dönenler".


            Festivale oyuncuları ve set ekibiyle katılarak filmden sonra izleyicilerin sorularını yanıtlayan profesyonel iyi niyetin amatör  yönetmeni Murat Eroğlu'na teşekkürle.


Hiç yorum yok: